جوّ زميناند . 5 - مراد از آسمان گاهى عالم بالا و فضاست مثل * ( « وَأَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً » ) * بقره : 22 . يعنى از آسمان و طرف بالا آب نازل كرد . و نحو * ( « قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ » ) * بقره : 144 . و ايضا * ( « أَصْلُها ثابِتٌ وَفَرْعُها فِي السَّماءِ » ) * ابراهيم : 24 . همچنين است آيات * ( « وَلَقَدْ جَعَلْنا فِي السَّماءِ بُرُوجاً . . . » ) * حجر : 16 . * ( « تَبارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَجَعَلَ فِيها سِراجاً » ) * فرقان : 61 . * ( « وَالسَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ » ) * بروج : 1 . غرض از همهء اينها چنان كه گفته شد طرف بالا و فضاست . 6 - گاهى مراد از سماء اجرام و موجودات علوى و ستارگان و غيره است مثل * ( « وَالسَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ » ) * ذاريات : 47 . * ( « إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ » ) * بقره : 164 . * ( « تَنْزِيلًا مِمَّنْ خَلَقَ الأَرْضَ وَالسَّماواتِ الْعُلى » ) * طه : 4 . * ( « وَمِنْ آياتِه خَلْقُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ » ) * شورى : 29 . السموات در همهء آنها جمع معرف بالف و لام و ظهورش در استغراق است و چون متعلق خلقتاند پس مراد موجودات علوىاند نه فضاهاى خالى اگر فضاى خالى پيدا شود . 7 - در سه جا از قرآن كريم آمده : * ( « السَّماءَ الدُّنْيا » ) * بايد ديد مراد از آسمان نزديك چيست ؟ نخست هر سه را نقل سپس دربارهء آنها توضيح ميدهيم . 1 - * ( « رَبُّ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَما بَيْنَهُما وَرَبُّ الْمَشارِقِ . إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ . وَحِفْظاً مِنْ كُلِّ شَيْطانٍ مارِدٍ » ) * صافات : 5 - 7 . 2 - * ( « فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها وَزَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَحِفْظاً ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ » ) * فصلت : 12 . 3 - * ( « الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ طِباقاً ) * . . . * ( وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَجَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّياطِينِ » ) * ملك : 3 و 5 . فرق آيهء اول با دوم و سوم آنست كه در اول كواكب ذكر شده و